Potas znajduje się głównie wewnątrz komórek. Jedynie dwa proc. jest obecne w przestrzeni międzykomórkowej – we krwi i płynach tkankowych.
Niezbędny makroelement
Potas bierze udział w transporcie substancji odżywczych do komórek i odgrywa ważną rolę w wielu istotnych procesach zachodzących w ciele człowieka. Odpowiada m.in. za:
- przekazywanie bodźców nerwowych
- utrzymanie prawidłowej kurczliwości mięśni, w tym mięśnia sercowego
- regulację gospodarki wodnej, czyli objętości i ciśnienia osmotycznego wewnątrz komórek.
Stężenie potasu we krwi ocenia lekarz na podstawie badania krwi z oznaczeniem tego pierwiastka. Optymalne stężenie potasu w surowicy krwi wynosi 3,5 – 5,0 mmol/l.
Z czego wynika nadmiar potasu w organizmie
Wchłanianie potasu w jelitach wynosi 85-90%. Z kolei za regulację stężenia potasu we krwi w głównej mierze odpowiadają nerki. U osób zdrowych nadmiar potasu jest usuwany z moczem i nie stanowi zagrożenia. Podwyższone stężenie potasu w surowicy krwi jest zazwyczaj spowodowane upośledzeniem jego wydalania przez nerki. Może to wynikać m.in. z:
- niewydolności nerek
- stosowania niektórych leków
- zaburzeń hormonalnych, w tym niedoboru insuliny.
Objawy nadmiaru potasu są niespecyficzne i mogą mieć różny stopień nasilenia, np.:
- spowolnienie rytmu serca
- apatia
- osłabienie siły mięśniowej
- mrowienie ust i kończyn.
Przyczyny i skutki niedoboru potasu
Jeśli przestrzegasz zasad zdrowego żywienia, utrzymanie prawidłowego poziomu potasu nie jest trudne. W przeciwnym razie, gdy nie dostarczasz organizmowi odpowiedniej ilości tego pierwiastka, możesz doprowadzić do stopniowego zubożenia jego zasobów w organizmie. Dzieje się tak dlatego, że nawet, gdy ilość potasu w posiłkach jest niewystarczająca, jego wydalanie z moczem się nie zmniejsza.
Do niedoboru potasu prowadzi również:
- nadmierne pocenie się spowodowane aktywnością fizyczną lub wysoką temperaturą otoczenia
- wzmożona utrata z moczem w wyniku stosowania leków moczopędnych
- nadmierna utrata potasu przez przewód pokarmowy – spowodowana przez biegunkę, wymioty
Obniżone stężenie potasu objawia się:
- zaburzeniami rytmu serca
- osłabieniem siły mięśniowej
- upośledzeniem funkcji nerek
- zaparciami
- wzrostem ciśnienia tętniczego.
Dieta bogata w potas
Potas to składnik, którego organizm nie potrafi sam wyprodukować, dlatego trzeba go dostarczać z dietą. Produkty, które są jego bogatym źródłem, to:
- nasiona, pestki, orzechy
- pełnoziarniste produkty zbożowe
- nasiona roślin strączkowych: fasola biała, soczewica, ciecierzyca
- warzywa: pomidory, brokuły, buraki, jarmuż, natka pietruszki, szpinak, ziemniaki
- owoce: awokado, jabłka, truskawki, banan, pomarańcza, morele suszone
- chude mięso
- ryby: dorsz, karp, łosoś.
Pamiętaj, że ilość potasu w diecie trzeba dopasować do swojego wieku i stanu fizjologicznego. Jeśli chorujesz lub przyjmujesz leki, skonsultuj swoją dietę z lekarzem.
Stosowanie diety bogatej w potas wpływa na:
- obniżenie ciśnienia tętniczego
- zmniejszenie ryzyka udaru
- poprawę stanu kości
- obniżenie ryzyka kamicy nerkowej
- odpowiednie dotlenienie, co poprawia koncentrację i sprawność umysłową.
By zadbać o właściwy poziom potasu, wystarczy przestrzegać na co dzień zasad zdrowego żywienia. Inspiracje do przygotowywania codziennych posiłków znajdziesz na stronie Diety NFZ. Możesz tam skorzystać z gotowych planów żywieniowych na bazie zaleceń diety DASH. To uniwersalna dieta o udowodnionych właściwościach prozdrowotnych, polecana w leczeniu nadciśnienia i jego zapobieganiu. Możesz ją stosować niezależnie od wieku.
